Tại sao chỉ đạt 20,6%?

Sông Hậu 1 được khởi công ngày 16.5, đặt tại huyện Châu Thành, tỉnh Hậu Giang, có tổng công suất 1.200 MW gồm 2 tổ máy (2x600MW) với tổng mức đầu tư hơn 43.000 tỉ đồng. Dự án do Tập đoàn Dầu khí VN làm chủ đầu tư (CĐT); TCty Lắp máy VN (Lilama) làm Tổng thầu EPC. Dự kiến sau khi hoàn thành vào năm 2019, nhà máy sẽ cung cấp vào lưới điện quốc gia khoảng 7,8 tỉ kWh/năm, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia và phát triển kinh tế khu vực ĐBSCL. Thế nhưng theo đánh giá của CĐT, “giá trị cho khối lượng công việc Lilama và các DN trong nước thực hiện (chế tạo cơ khí và mua sắm trong nước) vẫn chưa đạt được mục tiêu đề ra trong QĐ 1791 là phải đảm bảo tỉ lệ giá trị thiết bị chế tạo do các DN có khí trong nước thực hiện không dưới 50%. Dự án có tỉ trọng phần gia công trong nước khoảng 20,6%”.

Nguyên nhân của tình trạng này có thể thấy qua việc lựa chọn các nhà thầu của Tổng thầu EPC. Đối với các gói thầu phụ của nhà máy, “Lilama sẽ tự thực hiện và phối hợp với một số DN cơ khí trong nước”. Điều đặc biệt là những DN cơ khí này đều thuộc nhóm đã ký tên trong kiến nghị của Hiệp hội DN cơ khí VN – VAMI. (Xem bài “VAMI – hiệp hội hay nhóm lợi ích?”, Báo Lao Động số ra ngày 4.9 và “Nội địa hóa thiết bị nhà máy nhiệt điện: Doanh nghiệp vẫn còn “tư tưởng làm thuê”” Báo Lao Động số ra ngày 5.10). Như Báo Lao Động phản ánh, Viện Nghiên cứu cơ khí (Narime) – đơn vị của Bộ Công Thương – vừa được giao “tư vấn thiết kế chế tạo cơ khí” vừa được giao “tham gia thực hiện thiết kế, chế tạo trong nước thiết bị các nhà máy nhiệt điện”. Năng lực của bộ phận sản xuất của Narime chỉ có vẻn vẹn 25 lao động gồm: 10 thợ hàn, 4 thợ gia công cơ khí, 10 thợ lắp đặt, 1 thợ điện; trong 13 danh mục máy móc và trang thiết bị phục vụ sản xuất hiện có, có đến 8 cái từ thời Liên Xô… Thế nhưng, tại dự án Sông Hậu 1, Narime “ôm” trọn gói thầu gia công 6.000 tấn sắt thép tương đương với giá trị thực hiện khoảng 330 tỉ đồng.

“Cai thầu” không giúp phát triển ngành cơ khí VN

Liên quan đến Narime, tìm hiểu của PV Báo Lao Động cho thấy, đơn vị này chỉ lèo tèo vài chục công nhân với mấy cỗ máy cũ kỹ nên chủ yếu nhận thầu rồi chia nhỏ để ký kết với các đơn vị khác để ăn “hoa hồng”. Theo đó, Narime từng làm việc này tại một số dự án khác, chứ không riêng gì Sông Hậu 1. Trong vòng 10 năm trở lại đây, Narime thực hiện hàng chục hợp đồng chế tạo, cung cấp thiết bị lớn trị giá hàng nghìn tỉ đồng cho nhiều công trình, dự án trọng điểm: Nhiệt điện là 10 hợp đồng, thủy điện 13 hợp đồng; công nghiệp bôxit nhôm và khai khoáng 8 hợp đồng, công nghiệp xi măng và sản xuất vật liệu xây dựng 9 hợp đồng. Thế nhưng tại sao năng lực sản xuất cơ khí của Narime vẫn lẹt đẹt ở mức 25 lao động và 8 cái máy? Điều này chỉ có thể lý giải là Narime đã có “cơ chế” để trở thành “cai thầu”.

Báo cáo của Bộ Công Thương “về tình hình triển khai thực hiện cơ chế thiết kế chế tạo trong nước thiết bị các nhà máy nhiệt điện trong giai đoạn 2012 – 2025” ngày 25.9 khẳng định: “CĐT và đơn vị tổng thầu (dự án nhiệt điện Sông Hậu 1) phải tiếp tục phân tách các gói thầu để tiếp tục giao cho nhà thầu trong nước nhằm nâng cao tỉ lệ nội địa hóa”. Chỉ đạo là vậy, nhưng nếu Bộ Công Thương không đụng đến “con cưng” chuyên đi “cai thầu” thì liệu các DN cơ khí khác có cơ hội tham gia?!

Những việc làm khuất tất và “bán cái ăn hoa hồng” của Viện nghiên cứu cơ khí Narime đã không qua khỏi con mắt của những chuyên gia trong ngành cơ khí. Những góc khuất đã được các chuyên gia ngành cơ khí lật tẩy, tại nhiều cuộc họp với Bộ Công Thương. Để khắc phục tình trạng không đảm bảo, làm trái yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ tại QĐ 1791, mới đây Bộ Công Thương đã bổ sung thêm 3 DN có khả năng cung ứng các thiết bị cho các dự án nhà máy nhiệt điện là Xí nghiệp Cơ khí Quang Trung (Ninh Bình), Cty chế tạo Bơm Hải Dương và Cty CP Kết cấu thép và thiết bị nâng. Ông Nguyễn Tăng Cường – Giám đốc Xí nghiệp Cơ khí Quang Trung – khẳng định: “Với đội ngũ hàng trăm kỹ sư được đào tạo bài bản, cùng hàng nghìn công nhân kỹ thuật bậc cao có kinh nghiệm nhiều năm trong ngành cơ khí và hệ thống nhà xưởng được đầu tư trang thiết bị máy móc tiên tiến, đơn vị có thể tham gia chế tạo tới 80% các gói thầu thiết bị của Sông Hậu 1”. Ông Cường cũng cho rằng: “Việc các DN cơ khí trong nước có năng lực thực sự được tham gia các gói thầu của các nhà máy nhiệt điện không chỉ tạo công ăn việc làm cho hàng nghìn lao động mà còn giúp ngành cơ khí VN làm chủ khoa học công nghệ, chấm dứt việc đi làm thuê cho người nước ngoài”.

 

Theo nguồn : laodong.com.vn